Kiến thức pháp luật Cập nhật 29/10/2026
ICE có quyền hạn gì? Tìm hiểu theo luật liên bang Hoa Kỳ
ICE (U.S. Immigration and Customs Enforcement – Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan) là cơ quan thuộc Bộ An ninh Nội địa (DHS), được thành lập năm 2003. Bài viết này tóm tắt ICE được luật cho phép làm gì, giới hạn của Hiến pháp ở đâu, và những phán quyết gần đây của tòa án — để bà con người Việt hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình.
1. Cơ sở pháp lý của ICE
Quyền bắt và giam giữ của nhân viên ICE chủ yếu đến từ hai điều luật trong Đạo luật Di trú và Quốc tịch (INA):
- 8 U.S.C. § 1226 (INA § 236): cho phép bắt và giam giữ người không phải công dân trong khi chờ quyết định có trục xuất hay không, thường dựa trên lệnh bắt hành chính (Form I-200).
- 8 U.S.C. § 1357 (INA § 287): cho phép thẩm vấn người được cho là không phải công dân về quyền cư trú, và bắt không cần lệnh trong hai trường hợp chính: (1) có “lý do để tin” (tòa án hiểu là tương đương “nguyên nhân hợp lý” – probable cause) người đó đang vi phạm luật di trú, và (2) người đó có khả năng bỏ trốn trước khi kịp xin lệnh.
- 8 U.S.C. § 1357(g) – thỏa thuận 287(g): cho phép cảnh sát địa phương/tiểu bang hợp tác thực thi di trú theo thỏa thuận ký với chính phủ liên bang.
ICE có hai bộ phận chính: ERO (Thực thi và Trục xuất – bắt giữ, giam giữ, trục xuất) và HSI (Điều tra An ninh Nội địa – điều tra hình sự như buôn người, buôn lậu, gian lận). Lưu ý: kiểm soát tại biên giới và cửa khẩu chủ yếu là việc của CBP, một cơ quan khác cũng thuộc DHS.
Điểm quan trọng: chỉ việc ở lại Mỹ không có tư cách hợp pháp tự nó là vi phạm dân sự, không phải tội hình sự. Tuy nhiên, một số hành vi như nhập cảnh trái phép hoặc tái nhập cảnh sau khi bị trục xuất là tội liên bang.
2. Lệnh hành chính và lệnh của tòa án
| Lệnh hành chính (ICE) | Lệnh tư pháp (tòa án) | |
|---|---|---|
| Ví dụ | Form I-200 (lệnh bắt), Form I-205 (lệnh trục xuất) | Lệnh bắt hoặc lệnh khám xét của tòa liên bang/tiểu bang |
| Ai ký | Viên chức di trú được ủy quyền (“Authorized Immigration Officer”) | Thẩm phán hoặc magistrate judge |
| Tiêu đề | “U.S. Department of Homeland Security” | Tên tòa án, ví dụ “U.S. District Court” |
| Loại vụ việc | Vi phạm di trú dân sự | Thường là vụ hình sự |
| Vào nhà không cần đồng ý? | Theo cách hiểu truyền thống: không. Từ 2025, ICE cho rằng I-205 kèm lệnh trục xuất chung thẩm là đủ (xem mục 4) — vấn đề này đang bị tranh cãi. | Có, trong phạm vi lệnh cho phép |
3. Giới hạn theo Hiến pháp
- Tu chính án thứ 4 bảo vệ mọi người tại Mỹ khỏi khám xét và bắt giữ vô lý. Nhà ở (kể cả sân, hiên rào kín – “curtilage”) được bảo vệ cao nhất; theo các án lệ của Tối cao Pháp viện, vào nhà để bắt người thường cần lệnh do thẩm phán trung lập ký, trừ khi có sự đồng ý hoặc tình huống khẩn cấp.
- Tu chính án thứ 5 bảo đảm quyền giữ im lặng và quyền được xét xử theo thủ tục công bằng (due process).
- Quy định của chính ICE (8 C.F.R. § 287.8) cũng giới hạn việc dùng vũ lực, việc vào nơi riêng tư và yêu cầu nhân viên xưng danh khi thực tế cho phép.
4. Những thay đổi và phán quyết mới (2025–2026)
Bản ghi nhớ về việc vào nhà bằng Form I-205
Tháng 1/2026, qua khiếu nại của người tố giác gửi Quốc hội, công chúng biết đến một bản ghi nhớ nội bộ của ICE ngày 12/5/2025. Bản ghi nhớ cho rằng nhân viên có thể vào nơi ở của một người — kể cả khi không được mở cửa — chỉ với lệnh hành chính I-205, nếu người đó đã có lệnh trục xuất chung thẩm; nhân viên phải gõ cửa, xưng danh và chỉ vào trong khung giờ 6 giờ sáng – 10 giờ tối.
Quan điểm của DHS: những người bị áp dụng đã được xét xử đầy đủ và có lệnh trục xuất của thẩm phán di trú, nên đã có “nguyên nhân hợp lý”. Quan điểm phản đối (nhiều giáo sư luật, luật sư và một số nhà lập pháp): điều này trái với cách hiểu lâu nay về Tu chính án thứ 4, vốn đòi hỏi thẩm phán trung lập duyệt trước khi vào nhà. Câu hỏi này chưa được tòa án tối cao giải quyết dứt điểm.
Chặn hỏi ngoài đường – Tối cao Pháp viện (8/9/2025)
Trong vụ Noem v. Vasquez Perdomo, Tối cao Pháp viện cho tạm ngưng một lệnh của tòa cấp dưới vốn hạn chế các cuộc chặn hỏi di trú ở khu vực Los Angeles. Đa số thẩm phán cho phép tiếp tục trong khi vụ kiện chạy; các thẩm phán bất đồng cảnh báo nguy cơ nhắm vào người chỉ vì ngoại hình, ngôn ngữ hay công việc.
Bắt giữ tại tòa di trú (tháng 6 và tháng 10/2026)
Các tòa liên bang (Bắc California và New York) đã hủy bỏ trên toàn quốc chính sách năm 2025 cho phép bắt hàng loạt người đến dự phiên tòa di trú, vì cho rằng chính sách thiếu lý giải hợp lý theo Đạo luật Thủ tục Hành chính. ICE vẫn giữ quyền bắt giữ nói chung, và chính phủ có thể ban hành chính sách mới. Nếu có lịch hầu tòa di trú, vẫn phải đi — vắng mặt có thể dẫn tới lệnh trục xuất vắng mặt.
Giam giữ không được tại ngoại (bond)
Ngày 23/10/2026, Tòa phúc thẩm Khu vực 5 (toàn thể, 10–7) phán rằng người chưa được nhập cảnh hợp pháp đang chờ xử di trú không có quyền hiến định được xét tại ngoại; phán quyết áp dụng ở Texas, Louisiana và Mississippi. Trong khi đó, Tòa Khu vực 10 và hàng trăm thẩm phán liên bang khác đã phán ngược lại. Tối cao Pháp viện đã nhận xử một vụ tương tự, nên kết quả cuối cùng còn chờ.
5. Quyền và nghĩa vụ khi gặp ICE
Quyền của bạn
- Giữ im lặng: bạn có thể không trả lời về nơi sinh, quốc tịch hay tình trạng di trú. Có thể nói: “I am exercising my right to remain silent.”
- Không mở cửa: bạn có thể nói chuyện qua cửa đóng và đề nghị đưa lệnh qua khe cửa hoặc áp vào cửa sổ để xem có chữ ký thẩm phán và tên tòa án không.
- Không ký giấy tờ khi chưa hiểu hoặc chưa hỏi luật sư — có giấy tờ là đồng ý tự nguyện rời Mỹ.
- Được gặp luật sư (tự chi trả trong thủ tục di trú) và được liên hệ lãnh sự quán.
- Bạn có thể hỏi: “Am I free to leave?” — nếu được trả lời có, bạn có thể bình tĩnh rời đi.
Những điều không nên làm
- Không nói dối, không xuất trình giấy tờ giả — đó có thể là tội hình sự.
- Không bỏ chạy, không chống cự hay cản trở nhân viên, kể cả khi bạn cho rằng họ làm sai; hãy ghi nhớ chi tiết và khiếu nại sau qua luật sư.
- Thường trú nhân từ 18 tuổi trở lên theo luật phải mang theo thẻ xanh (8 U.S.C. § 1304(e)).
Chuẩn bị trước
- Ghi số điện thoại luật sư hoặc người thân tin cậy, học thuộc nếu được.
- Giữ bản sao giấy tờ quan trọng ở nơi an toàn; lập kế hoạch chăm sóc con cái nếu cần.
- Tra cứu người đang bị ICE giữ tại trang tìm kiếm chính thức: locator.ice.gov.
6. Tự kiểm tra kiến thức
Nguồn tham khảo
- Congressional Research Service – Immigration Arrests in the Interior of the United States: A Primer
- Văn bản luật: 8 U.S.C. § 1226, 8 U.S.C. § 1357, 8 C.F.R. § 287.8
- Trang chính thức của ICE: ice.gov
- Tìm trợ giúp pháp lý được công nhận: DOJ – Find Legal Representation
VietWest tổng hợp thông tin khách quan để cộng đồng tham khảo. Nội dung không thay thế ý kiến luật sư.